Bí quyết thành công với vắc xin “nhạy cảm”

Mũi vắc xin phòng Viêm gan B sơ sinh (VGBss) được coi là liều vắc xin gây nhiều e ngại với nhân viên y tế và lâu nay thường chỉ thực hiện ở Bệnh viện. Hiện nay, mũi vắc xin này đã được ngành y tế Yên Bái triển khai thực hiện tiêm tại hàng chục trạm y tế xã, phòng khám đa khoa tuyến huyện

Quyết liệt triển khai

Theo ThS - BS Nguyễn Trọng Phú, Phó giám đốc Trung tâm kiểm soát dịch bệnh tỉnh Yên Bái, tỉnh bắt đầu triển khai tiêm vắc xin VGBss năm 2006, nhưng chỉ triển khai tiêm tại các bệnh viện, chưa triển khai tiêm tại trạm y tế xã.

Giai đoạn đầu triển khai (2006 - 2010) kết quả đạt được rất thấp. Từ năm 2011 bắt đầu có sự thay đổi và tăng dần lên 34,4% (2012). Nhưng sau một vài sự cố sau tiêm chủng ở địa phương khác đã làm giảm tỷ lệ này xuống 22,4% (2014).

Trước tình hình trên, năm 2014, Sở Y tế Yên Bái đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch tổng thể và các giải pháp đồng bộ nhằm đẩy mạnh các hoạt động phòng chống viêm gan vi rút giai đoạn 2015-2019 để định hướng các hoạt động phòng chống viêm gan vi rút tại địa phương, đồng thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo Giám đốc các bệnh viện đa khoa, các TTYT có khoa sản, phòng khám đa khoa khu vực nghiêm túc thực hiện tiêm vắc xin VGBss tại các cơ sở y tế.

Đặc biệt lãnh đạo Sở Y tế cùng với các đơn vị liên quan thành lập nhiều đoàn công tác trực tiếp xuống cơ sở để chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai tiêm vắc xin VGBss tại các đơn vị. Thời kỳ đầu, Sở Y tế yêu cầu lãnh đạo các đơn vị báo cáo hàng ngày về vấn đề này; có hình thức xử lý nghiêm, có thể kỷ luật hoặc chuyển công tác khác, thậm chí có thể buộc thôi việc đối với cán bộ y tế cố tình không thực hiện; tìm hiểu lý do tỷ lệ đạt thấp để chỉ đạo và có giải pháp khắc phục; Giao chỉ tiêu cho các bệnh viện đa khoa và TTYT tuyến huyện có khoa sản phải tiêm được ≥90% số trẻ đẻ sống tại các đơn vị.

Để các gia đình đồng lòng, hiểu về lợi ích của việc tiêm vắc xin VGBss, Sở cũng yêu cầu các cơ sở y tế quản lý thai nghén nghiêm túc thực hiện tư vấn cho các bà mẹ khám thai định kỳ về lợi ích của tiêm phòng vắc xin viêm gan B liều sơ sinh. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật của tỉnh được giao nhiệm vụ thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc các đơn vị, hỗ trợ về chuyên môn kỹ thuật cho cơ sở, đảm bảo an toàn tiêm chủng.

Mặt khác, qua báo cáo hàng năm cho thấy tỷ lệ sinh đẻ tại TYT, PKĐKKV và tại nhà vẫn tương đối cao (năm 2014: 19,2% và 16,7%; năm 2015: 16% và 16,8%) nên Sở Y tế đã giao Trung tâm Y tế dự phòng (nay là Trung tâm Kiểm soát bệnh tật) phối hợp với TCQG nghiên cứu chọn địa phương triển khai thí điểm tiêm vắc xin VGBss tại trạm y tế xã (18/27 xã của huyện Văn Yên và 24/24 xã của huyện Lục Yên năm 2017).

Vắc xin VGBss đã được triển khai đến nhiều trạm y tế xã/phòng khám đã khoa huyện của Yên Bái

Vượt qua áp lực, tiêm an toàn

Bác sĩ Phú chia sẻ, để đảm bảo an toàn cho việc tiêm phòng vắc xin Viêm gan B mũi sơ sinh, tại cơ sở phải bảo đảm bảo các điều kiện trang thiết bị, nhân lực. Dù tiêm tại cơ sở nào, quy trình tiêm chủng buộc phải thực hiện nghiêm ngặt: Khám phân loại cho trẻ; Tư vấn cho gia đình; Thực hành tiêm chủng an toàn; Theo dõi tại trạm y tế ít nhất 30 phút; Gia đình tiếp tục theo dõi ít nhất 24 giờ sau tiêm.

Cơ sơ vật chất cho triển khai tiêm vắc xin VSBss cũng có đòi hỏi khá đặc thù: phải có phòng tiêm hoặc bàn tiêm vắc xin riêng, tủ lạnh bảo quản vắc xin thường xuyên, nơi tiêm chủng bảo đảm đủ ấm cho trẻ, có nơi khám phân loại cho trẻ, tư vấn cho các bà mẹ hoặc người nhà của trẻ.

Bác sĩ Phú cũng chia sẻ về những khó khăn khi tiêm vắc xin VGBss tại địa phương do dân trí tại một số huyện vùng cao còn hạn chế, chưa nhận thức được đầy đủ về tác dụng của việc tiêm phòng vắc xin VGB trong vòng 24 giờ đầu sau sinh đối với trẻ. Tỉnh Yên Bái mới chỉ triển khai mở rộng tiêm vắc xin VGBss tại một số xã của 2 huyện Văn Yên và Lục Yên, trong khi đó tỷ lệ đẻ tại trạm y tế, tại nhà tương đối cao nên tỷ lệ tiêm VGBss chưa đạt được chỉ tiêu của TCMR Quốc gia.

Bênh cạnh đó, vẫn còn tâm lý hoang mang, lo sợ về phản ứng sau tiêm của một số bậc cha, mẹ nên không đồng ý tiêm vắc xin cho trẻ mặc dù đã được tư vấn. Vẫn còn bộ phận nhỏ cán bộ có tâm lý lo lắng, sợ xảy ra tai biến nên “lạm dụng” chống chỉ định, tạm hoãn tiêm vắc xin VGBss cho trẻ.

Tuy nhiên, với nỗ lực, đồng lòng của các cấp lãnh đạo và cán bộ y tế trực tiếp làm tiêm chủng, tỷ lệ tiêm vắc xin VGBss đối với trẻ trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh tại Yên Bái đã tăng dần qua các năm: năm 2015 (50,8%), năm 2016 (57,9%), 7 tháng năm 2017 (34,7%). Tỷ lệ tiêm vắc xin VGBss đối với trẻ đẻ tại bệnh viện: năm 2015: 75,5%, năm 2016: 83,5%; 7 tháng năm 2017: 91,5%.

“Với mũi vắc xin VGBss, các cán bộ y tế thường e ngại bởi các bé sơ sinh còn non nớt, đòi hỏi khám sàng lọc rất cẩn thận; gia đình cũng e ngại nên chúng tôi phải giải thích rất cặn kẽ”, bác sĩ Trần Thị Thanh, Trưởng Phòng khám đa khoa khu vực huyện Văn Yên chia sẻ. “Khó vậy nhưng mỗi chúng tôi đều hết sức cố gắng hoàn thành công việc. Rất mừng là từ khi triển khai đến nay, không có ca phản ứng nặng nào. Riêng 7 tháng đầu năm nay có 44/45 sơ sinh ra đời tại đây được tiêm vắc xin viêm gan B; một trẻ có sốt sau sinh không tiêm, được chuyển lên BV tỉnh theo dõi sức khỏe”, bác sĩ Thanh phấn khởi thông báo.

CTV LC - Dự án TCMR

Các tin khác