Giám sát công tác tiêm chủng mở rộng và hoạt động triển khai tiêm bù mũi vắc xin tại tỉnh Điện Biên

Trong các ngày 14-15/5/2026, đoàn công tác của Văn phòng Chương trình Tiêm chủng Quốc gia, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương phối hợp với Trung tâm tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Điện Biên đã thực hiện giám sát hỗ trợ tại một số xã miền núi thuộc tỉnh Điện Biên về công tác triển khai hoạt động tiêm chủng mở rộng, công tác rà soát tiền sử và tiêm chủng bù liều cho trẻ chưa được tiêm đủ liều theo hướng dẫn tại Thông tư 52/TT-BYT của Bộ Y tế.

Giai đoạn 2022-2024, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và tình trạng gián đoạn cung ứng một số loại vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng dẫn đến tỷ lệ tiêm chủng nhiều mũi vắc xin chưa đạt trên 90% theo chỉ tiêu được Bộ Y tế giao tại nhiều địa phương trên cả nước. Mặc dù, Bộ Y tế đã liên tục có chỉ đạo nhằm tăng cường việc tiêm bù các mũi vắc xin còn thiếu, tuy nhiên còn nhiều trẻ vẫn chưa được thực hiện tiêm bù. Việc tích lũy nhóm trẻ chưa được tiêm chủng đủ mũi theo lịch của Chương trình Tiêm chủng mở rộng trong nhiều năm làm suy yếu lá chắn miễn dịch cộng đồng, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Hoạt động rà soát tiền sử và tiêm chủng bù liều được xem là một trong các nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình Tiêm chủng mở rộng trong năm nay. Với sự hỗ trợ của Liên minh toàn cầu về Vắc xin và tiêm chủng – GAVI, từ tháng 11/2025, chuỗi các lớp tập huấn cán bộ y tế tuyến khu vực, tuyến xã về triển khai rà soát tiền sử tiêm chủng và tìm kiếm những trẻ được sinh từ năm 2022, 2023, 2024, 2025 chưa được tiêm đủ liều để triển khai thực hiện tiêm chủng bù liều.

Là tỉnh biên giới Tây Bắc, tỉnh Điện Biên có nhiều xã, bản miền núi khó khăn, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm phần lớn, cùng với các khó khăn chung của cả nước, tỷ lệ tiêm chủng nhiều mũi vắc xin như bại liệt, sởi, bạch hầu-ho gà-uốn ván, viêm não… tại Điện Biên trong giai đoạn 2022-2024 liên tục đạt thấp dưới 80%. Đặc biệt năm 2023, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 1 tuổi chỉ đạt 56,5%, trong đó, có đến hơn 60% trẻ chưa được tiêm đủ 3 mũi vắc xin quan trọng là DPT-VGB-Hib. Để nâng cao miễn dịch cộng đồng, công tác rà soát và tiêm chủng bù liều trên cần được tích cực thực hiện tại các Trạm Y tế, điểm tram Y tế trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

Các nội dung làm việc của đoàn công tác:

-       Giám sát hỗ trợ công tác tổ chức buổi tiêm chủng trên địa bàn

-       Công tác triển khai hoạt động Tiêm chủng mở rộng trên đia bàn.

-       Công tác rà soát tiêm chủng bù liều vắc xin trên địa bàn

Hình ảnh khám sàng lọc trước tiêm chủng tại TYT xã Quài Tở, Điện Biên

Kết quả giám sát tại các điểm trạm thuộc hai xã Quài Tở và Chiềng Sinh (địa bàn khu vực Tuần Giáo) cũng phản ánh khó khăn chung mà tỉnh Điện Biên gặp phải. Sau sắp xếp, các xã miền núi vốn đã có địa bàn tự nhiên rộng lại được tăng thêm nhiều lần. Điển hình là điểm trạm Y tế Tênh Phông thuộc xã Quài Tở, có 5 bản, điểm trạm nằm ở khu trung tâm, tuy nhiên để di chuyển đến điểm bản xa nhất hoặc các nhóm hộ dân cư nhỏ, lán nương nằm rải rác ở vùng giáp biên hoặc sâu trong rừng nguyên sinh, quãng đường đi lối mòn đi bộ/đường rừng có thể lên tới 10 – 15 km. Do đường dốc dọc lớn, trơn trượt vào mùa mưa, thời gian di chuyển thực tế bằng xe máy hoặc đi bộ có thể mất từ vài tiếng đồng hồ. Xã có 100% người đồng bào dân tộc Mông với một phần nhận thức còn hạn chế nên không chủ động đưa con đến tiêm chủng.

Hình ảnh điểm Trạm Y tế Tênh Phông, xã Quài Tở, Điện Biên

Một số khuyến nghị của đoàn giám sát:
- Công tác tổ chức buổi tiêm chủng:

+ Bố trí phòng khám sàng lọc và phòng tiêm chủng nhằm đảm bảo không gian, thuận lợi để cán bộ thực hiện công tác chuyên môn, đảm bảo giữ ấm cho trẻ đặc biệt vào mùa lạnh.

+ Đối với các điểm tiêm chủng vùng sâu, khó tiếp cận, bố trí buổi tiêm chủng vào các khung giờ phù hợp với đặc thù lao động tại địa phương để tăng sự tiếp cận với trẻ vào buổi tiêm chủng.

+ Tăng cường tư vấn các thông tin về lợi ích, thông báo loại vắc xin được chỉ định, hướng dẫn các theo dõi các phản ứng có thể gặp phải, các trường hợp phản ứng nặng cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

- Tăng cường công tác truyền thông về hoạt động tiêm chủng mở rộng trên địa bàn. Đề xuất Trạm Y tế tham mưu Ủy ban nhân dân xã về việc triển khai công tác tiêm chủng, tăng cường phối hợp với các ban ngành, cán bộ y tế thôn bản để triển khai hiệu quả truyền thông cho cộng đồng.

- Thực hiện báo cáo, lữu trữ đầy đủ hồ sơ báo cáo các hoạt động tiêm chủng bao gồm báo cáo về triển khai tiêm chủng bù liều cho trẻ nhập học tại cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học.

- Tiếp tục triển khai tiêm bù liều cho trẻ chưa tiêm đủ liều vắc xin trong Quí II, III/2026 và thực hiện báo cáo hoạt động cho Trung tâm KSBT tỉnh Điện Biên tổng hợp, báo cáo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương trong tháng 6 và sau khi kết thúc hoạt động.

Do địa bàn rộng, dân cư sinh sống không tập trung, số đối tượng tiêm chủng ít nên các Trạm Y tế cũng đề xuất về việc sử dụng lọ vắc xin giảm liều để giảm hao phí vắc xin, tăng cơ hội tiếp cận vắc xin đối với các đối tượng khi đến với điểm tiêm chủng.

Trong thời gian tới, nhằm đạt được chỉ tiêu 80% trẻ chưa tiêm chủng đủ liều được tiêm bù liều vắc xin, Điện Biên cũng như một số địa phương khác trong cả nước đang tích cực triển khai hoạt động rà soát tiền sử và tiêm bù liều cho trẻ em sinh năm 2022 đến năm 2025 trên địa bàn.

Văn phòng Chương trình TCQG – Viện VSDT Trung ương