Những điều cha mẹ cần biết khi đưa con đi tiêm chủng

Tiêm chủng là một trong những thành tựu y tế quan trọng, giúp phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, sởi, viêm não Nhật Bản, viêm gan B... Nhờ có vắc xin, hàng triệu trẻ em trên thế giới đã được bảo vệ khỏi bệnh tật, giảm nguy cơ tử vong và các di chứng nặng nề.

Để mỗi mũi tiêm được thực hiện an toàn, hiệu quả, cha mẹ cần chuẩn bị đầy đủ trước, trong và sau khi đưa trẻ đi tiêm chủng.

1. Mang theo sổ hoặc phiếu tiêm chủng của trẻ

Sổ hoặc phiếu tiêm chủng là tài liệu quan trọng giúp cán bộ y tế theo dõi lịch sử tiêm chủng của trẻ, xác định những mũi đã tiêm và các mũi cần tiêm tiếp theo. Cha mẹ nên mang theo sổ tiêm chủng trong mỗi lần đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để đảm bảo trẻ được tiêm đúng loại vắc xin, đúng thời điểm và đủ số mũi theo quy định.

2. Không đưa trẻ đi tiêm khi quá đói hoặc quá no

Trước khi đi tiêm, cha mẹ nên cho trẻ ăn hoặc bú bình thường. Không nên để trẻ quá đói vì có thể khiến trẻ mệt, quấy khóc hoặc dễ hạ đường huyết; cũng không nên cho trẻ ăn quá no vì có thể gây nôn trớ khi trẻ khóc sau tiêm. Đối với trẻ nhỏ, nên cho trẻ bú trước khi tiêm khoảng 30 phút đến 1 giờ để trẻ cảm thấy thoải mái hơn.

3. Thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe của trẻ cho cán bộ y tế

Khám sàng lọc trước tiêm là bước quan trọng nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe và bảo đảm trẻ đủ điều kiện tiêm chủng.

Cha mẹ cần chủ động cung cấp đầy đủ các thông tin như:

-   Tình trạng sức khỏe hiện tại của trẻ (có sốt, ho, tiêu chảy hoặc mắc bệnh cấp tính hay không).

-   Tiền sử mắc bệnh, đặc biệt là các bệnh tim mạch, thần kinh, suy giảm miễn dịch hoặc bệnh mạn tính.

-   Tiền sử dị ứng với thuốc, thực phẩm hoặc các thành phần của vắc xin.

-   Tiền sử phản ứng sau các lần tiêm chủng trước (nếu có).

Những thông tin này giúp cán bộ y tế đưa ra chỉ định tiêm phù hợp và bảo đảm an toàn cho trẻ.

4. Phối hợp với cán bộ y tế trong quá trình tiêm chủng

Trong suốt quá trình tiêm chủng, cha mẹ cần phối hợp với nhân viên y tế để giúp trẻ được tiêm thuận lợi và an toàn. Hãy giữ trẻ đúng tư thế theo hướng dẫn, động viên và trấn an trẻ để giảm lo lắng. Đồng thời, lắng nghe tư vấn của cán bộ y tế về loại vắc xin được tiêm, các phản ứng có thể gặp sau tiêm và cách chăm sóc trẻ tại nhà. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào về vắc xin hoặc lịch tiêm, cha mẹ nên trao đổi trực tiếp với cán bộ y tế để được giải đáp.

5. Theo dõi trẻ sau tiêm chủng

Sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để kịp thời phát hiện và xử trí nếu có phản ứng bất thường.

Khi về nhà, cha mẹ tiếp tục theo dõi trẻ trong ít nhất 24 giờ, tốt nhất là 24–48 giờ đầu sau tiêm.

Một số phản ứng thông thường có thể gặp bao gồm: Đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ, quấy khóc hoặc mệt hơn bình thường, biếng ăn hoặc bú ít trong thời gian ngắn. Đây là những phản ứng thường gặp và đa số sẽ tự khỏi sau 1–2 ngày.

Cha mẹ nên cho trẻ bú nhiều hơn hoặc uống đủ nước (đối với trẻ lớn), mặc quần áo thoáng mát, theo dõi nhiệt độ cơ thể, sử dụng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của cán bộ y tế khi trẻ sốt. Không tự ý đắp lá, bôi thuốc, chườm nóng hoặc chườm lạnh lên vị trí tiêm nếu không có chỉ định của nhân viên y tế.

6. Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu bất thường

Mặc dù phản ứng nặng sau tiêm chủng rất hiếm gặp, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao liên tục hoặc sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

• Co giật.

• Khó thở, thở nhanh, tím tái.

• Li bì, ngủ khó đánh thức.

• Quấy khóc kéo dài, không dỗ được.

• Bú kém hoặc bỏ bú.

• Phát ban toàn thân, nổi mề đay hoặc sưng phù nhiều.

• Bất kỳ biểu hiện nào khiến cha mẹ lo lắng về tình trạng sức khỏe của trẻ.

Việc phát hiện sớm và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời sẽ giúp xử trí hiệu quả nếu có phản ứng bất thường sau tiêm.

Chung tay bảo vệ trẻ bằng tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch

Tiêm chủng không chỉ bảo vệ sức khỏe của mỗi trẻ mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng. Cha mẹ hãy chủ động đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch, lưu giữ sổ tiêm chủng cẩn thận và phối hợp với cán bộ y tế trong mỗi lần tiêm để đảm bảo mỗi mũi vắc xin đều an toàn và phát huy hiệu quả bảo vệ tốt nhất.

Văn phòng Chương trình TCQG